Пул қаерга кетяпти?

Кўпчилигимиз “пул етмаяпти” деб ўйлаймиз. Лекин ҳақиқат шуки — муаммо кўпинча даромадда эмас, назоратда. Сиз пулингизни бошқаряпсизми ёки пул сизни бошқаряптими?

Икки афсона

Кўпчилик қуйидаги икки афсонага ишонади.

Афсона 1: “Қанча кўп пул топсангиз, шунча бой бўласиз”

Бу нотўғри. “Латте омили” китобида тушунтирилганидек, бойлик катта даромадда эмас — кундалик кичик харажатларда. Ҳар куни сезилмай кетаётган пуллар охирида катта суммага айланади.

Афсона 2: “Бошга кулфат тушганда, ғамхўр халоскор пайдо бўлади”

Афсуски, молиявий ҳаётда сизни ҳеч ким қутқармайди. Сиз ўзингиз тайёр бўлишингиз керак.

Тавсия: “Вавилонлик энг бой одам”

Шу мавзуда яна бир кучли китоб — “Вавилонлик энг бой одам” (Жорж Самуел Клейсон). Бу китоб жуда содда тилда ёзилган бўлиб, қуйидаги асосий тушунчаларни ўргатади:

• пулни бошқариш;
• жамғарма қилиш;
• бойлик қуриш.

Ундаги энг муҳим қоида: “Аввал ўзингизга тўланг.”

Нега харажатларни кузатиш керак?

Агар сиз харажатларингизни кузатмасангиз:

• пул қаерга кетаётганини билмайсиз;
• кераксиз харажатларни топа олмайсиз;
• жамғарма қилиш қийинлашади.

Ҳаётий мисол

Азиз ҳар куни ишга кетаётиб кофе ва пишириқ олади — тахминан 30 000 сўм. “Бу арзимаган пул” деб ўйлайди. Лекин ойига 22 иш куни бўлса, бу 660 000 сўм, йилига эса деярли 8 000 000 сўм бўлади.

Азиз буни фақат харажатларини бир ҳафта ёзиб борганида кўрди. Кофедан бутунлай воз кечмади, лекин уни камайтириб, фарқини жамғармага йўналтира бошлади.

Қандай бошлаймиз?

Икки оддий йўл бор.

1. Қўлда ёзиш (дафтар ёки Нотес)

Ҳар бир харажатни ёзиб боринг, кун охирида жамлаб чиқинг. Оддий, лекин интизом талаб қилади.

Муаллифнинг ўзи ҳам кирим-чиқимларни назорат қилишни тахминан 6 йил аввал кичкина блокнотдан бошлаган — ўша дафтар ҳали ҳам сақланиб турибди.

2. Иловалар орқали (энг қулай йўл)

Ўзбекистондагилар учун муаллиф икки иловани тавсия қилади:

Хориждагилар учун — Корея

Кореядагилар учун муаллиф Realbyte Money Manager иловасини тавсия қилади. У Кореяда корейслар томонидан Кореядагилар учун ишлаб чиқилган. Энг катта қулайлиги — банк билдиришномаларини (нотифисатион) автоматик ушлаб олади, сиз фақат тасдиқлайсиз. Яъни харажатларни кузатиш деярли автоматик бўлади.

7 кунлик синов

Ҳафта охирида ўзингиздан сўранг:

• Энг кўп пул нимага кетди?
• Қайси харажатлар кераксиз эди?

Хулоса

• Муаммо кўпинча даромадда эмас, назоратда.
• Кундалик кичик харажатлар охирида катта суммага айланади.
• Харажатларни дафтар ёки илова орқали кузатинг — 7 кундан бошланг.
• “Аввал ўзингизга тўланг” — “Вавилонлик энг бой одам”нинг асосий қоидаси.

Пулни кўпайтиришдан олдин — уни назорат қилишни ўрганинг. Назорат йўқ жойда барака бўлмайди.