Даромадни саватларга бўлиш
Қарзи борлар учун 10/30/60, қарзи йўқлар учун 10/10/5/5/5/65 тақсимоти.
Асосий 3 фикр
- Ойлик қўлга тегиши билан уни саватларга бўлинг — охирида қолганини эмас.
- Қарзингиз бўлса — 10 / 30 / 60, қарзингиз бўлмаса — 10 / 10 / 5 / 5 / 5 / 65 тақсимоти тавсия этилади.
- Фоизларни ўз ҳолатингизга мослаш мумкин, лекин 10% жамғармани ҳеч қачон тўхтатманг.
Даромадингизнинг 10% ини жамғаришни йўлга қўйдингизми? Унда кейинги қадам — қолган 90% ни ҳам мақсад ва вазиятга қараб тўғри тақсимлаш. Бунинг энг оддий усули: ойлик қўлга тегиши билан уни бўлимларга, яъни “саватларга” ажратиш.
Биринчи савол: қарзим борми?
Тақсимот сизнинг ҳолатингизга боғлиқ. Шунинг учун аввал ўзингизга битта савол беринг: “Менда қарз борми ёки йўқми?”
Агар қарзингиз бўлса
- 10%Келажак (жамғарма)
- 30%Қарзларни ёпиш
- 60%Яшаш харажатлари
Бу ерда асосий эътибор иккита нарсада: қарздан чиқиш ва бир вақтнинг ўзида келажакни унутмаслик. Қарзни ёпаётган бўлсангиз ҳам 10% жамғармани тўхтатманг — акс ҳолда кутилмаган харажат чиққанда яна қарз олишга мажбур бўласиз.
Агар қарзингиз бўлмаса
Табриклаймиз — сиз аллақачон яхши молиявий кўникмага эгасиз! Бундай ҳолатда қуйидаги тақсимот тавсия этилади:
- 10%Келажак
- 10%Ота-онага
- 5%Эҳсон
- 5%Шоппинг
- 5%Саёҳат
- 65%Яшаш харажатлари
Ҳаётий мисол
Азиз ойига 10 000 000 сўм олади ва унда кредит бор. Ойлик тушган куниёқ у пулни учга бўлади:
| Сават | Фоиз | Сумма |
|---|---|---|
| Келажак (жамғарма) | 10% | 1 000 000 сўм |
| Қарзларни ёпиш | 30% | 3 000 000 сўм |
| Яшаш харажатлари | 60% | 6 000 000 сўм |
Жамғарма алоҳида ҳисобга ўтади, қарз тўлови автоматик кетади, қолган 6 млн сўм билан Азиз ой бўйи яшайди. Шунда ой охирида “пул қаерга кетди?” деган савол қолмайди.
Бошида қийин бўлади — бу нормал
Аввал даромаднинг 90% ини бемалол сарфлаб юрганлар учун 65% га тушиш бошида бироз қийин бўлиши табиий. Лекин 1–2 ой ичида бунга кўникиб кетасиз. Энг муҳими — сарф-харажатларингиз тартибга тушади ва жамғармангиз аста-секин ошиб боради.
Хориждагилар учун — Корея
Кореяда ишлаётган бўлсангиз, “Яшаш харажатлари” саватига ижара, NHIS (миллий соғлиқ суғуртаси) ва бошқа мажбурий тўловларни албатта киритинг. Уйга юбориладиган пулни “Ота-онага” савати сифатида алоҳида режалаштиринг — шунда у яшаш харажатларингиз билан аралашиб кетмайди.
Қўшимча ўқиш учун
Бу мавзулар “Мен ва Пул” китобида (муаллиф — Саидмурод Давлатов) янада батафсил ва содда тарзда тушунтирилган.
Хулоса
- Ойлик қўлга тегиши билан уни саватларга бўлинг — охирида қолганини эмас.
- Қарзингиз бўлса: 10 / 30 / 60. Қарзингиз бўлмаса: 10 / 10 / 5 / 5 / 5 / 65.
- Фоизларни ўз ҳолатингизга мосланг, лекин 10% жамғармани ҳеч қачон тўхтатманг.
Пулни режасиз сарфлаш осон, лекин уни бошқариш — ҳақиқий кўникма. Бугундан бошланг!
Ўзингизни текширинг
3 та савол. Жавобдан кейин дарҳол изоҳ чиқади, натижа ҳеч қаерга ёзилмайди.
1.Сиз ойига 6 000 000 сўм оласиз ва кредитингиз бор. 10 / 30 / 60 тақсимоти бўйича яшаш харажатлари саватига қанча қолади?
2.Кредит тўлаётган одам «аввал қарзни ёпай» деб жамғармага кетадиган 10% ни ҳам қарзга беряпти. Дарс бу ҳақда нима дейди?
3.Қарзи йўқ одам ойига 10 000 000 сўм олади. Тақсимот бўйича «Эҳсон», «Шоппинг» ва «Саёҳат» саватларига жами қанча кетади?
Бугун қилинг
Ойлигингизни саватларга бўлиб кўринг
Билим амалда мустаҳкамланади: бунга 15 дақиқа кифоя.