Daromadni savatlarga bo‘lish
Qarzi borlar uchun 10/30/60, qarzi yo‘qlar uchun 10/10/5/5/5/65 taqsimoti.
Asosiy 3 fikr
- Oylik qo‘lga tegishi bilan uni savatlarga bo‘ling — oxirida qolganini emas.
- Qarzingiz bo‘lsa — 10 / 30 / 60, qarzingiz bo‘lmasa — 10 / 10 / 5 / 5 / 5 / 65 taqsimoti tavsiya etiladi.
- Foizlarni o‘z holatingizga moslash mumkin, lekin 10% jamg‘armani hech qachon to‘xtatmang.
Daromadingizning 10% ini jamg‘arishni yo‘lga qo‘ydingizmi? Unda keyingi qadam — qolgan 90% ni ham maqsad va vaziyatga qarab to‘g‘ri taqsimlash. Buning eng oddiy usuli: oylik qo‘lga tegishi bilan uni bo‘limlarga, ya’ni “savatlarga” ajratish.
Birinchi savol: qarzim bormi?
Taqsimot sizning holatingizga bog‘liq. Shuning uchun avval o‘zingizga bitta savol bering: “Menda qarz bormi yoki yo‘qmi?”
Agar qarzingiz bo‘lsa
- 10%Kelajak (jamg‘arma)
- 30%Qarzlarni yopish
- 60%Yashash xarajatlari
Bu yerda asosiy e’tibor ikkita narsada: qarzdan chiqish va bir vaqtning o‘zida kelajakni unutmaslik. Qarzni yopayotgan bo‘lsangiz ham 10% jamg‘armani to‘xtatmang — aks holda kutilmagan xarajat chiqqanda yana qarz olishga majbur bo‘lasiz.
Agar qarzingiz bo‘lmasa
Tabriklaymiz — siz allaqachon yaxshi moliyaviy ko‘nikmaga egasiz! Bunday holatda quyidagi taqsimot tavsiya etiladi:
- 10%Kelajak
- 10%Ota-onaga
- 5%Ehson
- 5%Shopping
- 5%Sayohat
- 65%Yashash xarajatlari
Hayotiy misol
Aziz oyiga 10 000 000 so‘m oladi va unda kredit bor. Oylik tushgan kuniyoq u pulni uchga bo‘ladi:
| Savat | Foiz | Summa |
|---|---|---|
| Kelajak (jamg‘arma) | 10% | 1 000 000 so‘m |
| Qarzlarni yopish | 30% | 3 000 000 so‘m |
| Yashash xarajatlari | 60% | 6 000 000 so‘m |
Jamg‘arma alohida hisobga o‘tadi, qarz to‘lovi avtomatik ketadi, qolgan 6 mln so‘m bilan Aziz oy bo‘yi yashaydi. Shunda oy oxirida “pul qayerga ketdi?” degan savol qolmaydi.
Boshida qiyin bo‘ladi — bu normal
Avval daromadning 90% ini bemalol sarflab yurganlar uchun 65% ga tushish boshida biroz qiyin bo‘lishi tabiiy. Lekin 1–2 oy ichida bunga ko‘nikib ketasiz. Eng muhimi — sarf-xarajatlaringiz tartibga tushadi va jamg‘armangiz asta-sekin oshib boradi.
Xorijdagilar uchun — Koreya
Koreyada ishlayotgan bo‘lsangiz, “Yashash xarajatlari” savatiga ijara, NHIS (milliy sog‘liq sug‘urtasi) va boshqa majburiy to‘lovlarni albatta kiriting. Uyga yuboriladigan pulni “Ota-onaga” savati sifatida alohida rejalashtiring — shunda u yashash xarajatlaringiz bilan aralashib ketmaydi.
Qo‘shimcha o‘qish uchun
Bu mavzular “Men va Pul” kitobida (muallif — Saidmurod Davlatov) yanada batafsil va sodda tarzda tushuntirilgan.
Xulosa
- Oylik qo‘lga tegishi bilan uni savatlarga bo‘ling — oxirida qolganini emas.
- Qarzingiz bo‘lsa: 10 / 30 / 60. Qarzingiz bo‘lmasa: 10 / 10 / 5 / 5 / 5 / 65.
- Foizlarni o‘z holatingizga moslang, lekin 10% jamg‘armani hech qachon to‘xtatmang.
Pulni rejasiz sarflash oson, lekin uni boshqarish — haqiqiy ko‘nikma. Bugundan boshlang!
O‘zingizni tekshiring
3 ta savol. Javobdan keyin darhol izoh chiqadi, natija hech qayerga yozilmaydi.
1.Siz oyiga 6 000 000 so‘m olasiz va kreditingiz bor. 10 / 30 / 60 taqsimoti bo‘yicha yashash xarajatlari savatiga qancha qoladi?
2.Kredit to‘layotgan odam «avval qarzni yopay» deb jamg‘armaga ketadigan 10% ni ham qarzga beryapti. Dars bu haqda nima deydi?
3.Qarzi yo‘q odam oyiga 10 000 000 so‘m oladi. Taqsimot bo‘yicha «Ehson», «Shopping» va «Sayohat» savatlariga jami qancha ketadi?
Bugun qiling
Oyligingizni savatlarga bo‘lib ko‘ring
Bilim amalda mustahkamlanadi: bunga 15 daqiqa kifoya.