Молиявий саводхонлик
Бюджет
Маълум давр учун даромад ва харажатлар режаси.
ru: Бюджет · en: BudgetДарсга ўтиш
Луғат
Молиявий саводхонлик ва исломий молия атамалари — содда таъриф билан.
31 та атама
- Исломий молияغرر
Ғарар
Шартномадаги ҳаддан ортиқ ноаниқлик: нарх, товар ёки муддат аниқ бўлмаслиги. Кучли ғарар битимни бузади.
ru: Гарар (чрезмерная неопределённость) · en: Gharar (excessive uncertainty)Дарсга ўтиш - Молиявий саводхонлик
Диверсификатсия
Хавфни камайтириш учун пулни турли активларга бўлиб жойлаштириш.
ru: Диверсификация · en: Diversification - Молиявий саводхонлик
Жамғарма
Келажакдаги эҳтиёжлар учун хавфсиз жойда сақланадиган пул. Мақсади — кўпайтириш эмас, сақлаш.
ru: Сбережения · en: SavingsДарсга ўтиш - Исломий молияزكاة
Закот
Нисобга етган ва устидан бир йил ўтган мол-мулкдан бериладиган фарз садақа, одатда 2,5%.
ru: Закят · en: ZakatДарсга ўтиш - Исломий молияإجارة
Ижора
Исломий ижара: мулк эгасида қолади, фойдаланувчи эса ундан фойдалангани учун ижара ҳақи тўлайди.
ru: Иджара (исламский лизинг) · en: Ijara (Islamic leasing)Дарсга ўтиш - Молиявий саводхонлик
Инвеститсия
Пулни келажакда кўпайтириш мақсадида активларга жойлаштириш. Даромад кафолатланмайди.
ru: Инвестиции · en: InvestmentДарсга ўтиш - Молиявий саводхонлик
Инфлятсия
Нархларнинг умумий ўсиши — вақт ўтиши билан бир хил пулга камроқ нарса сотиб олиш мумкин бўлади.
ru: Инфляция · en: Inflation - Молиявий саводхонлик
Кредит
Банк ёки ташкилот томонидан қайтариш шарти билан, одатда фоиз эвазига бериладиган пул.
ru: Кредит · en: Loan, creditДарсга ўтиш - Исломий молияقرض حسن
Қард ҳасан
Устамасиз, савоб умидида бериладиган қарз. Қайтаришда фақат олинган миқдор қайтарилади.
ru: Кард хасан (беспроцентный заём) · en: Qard hasan (benevolent loan)Дарсга ўтиш - Исломий молияمذهب
Мазҳаб
Фиқҳдаги йўналиш. Ўзбекистонда Ҳанафий мазҳабига амал қилинади.
ru: Мазхаб · en: Madhab (school of law) - Исломий молияميسر
Майсир
Қимор ва фақат тасодифга боғлиқ ютуқ: бири ютса, иккинчиси ютқазадиган битимлар.
ru: Майсир (азартная игра) · en: Maysir (gambling)Дарсга ўтиш - Молиявий саводхонлик
Молиявий пирамида
Эски иштирокчиларга янгиларнинг пулидан “даромад” тўлайдиган схема. Янги пул тугаши билан қулайди.
ru: Финансовая пирамида · en: Ponzi / pyramid schemeДарсга ўтиш - Исломий молияمضاربة
Музораба
Бир томон сармоя, иккинчи томон меҳнат билан қатнашадиган шериклик. Фойда келишув бўйича бўлинади.
ru: Мудараба · en: Mudaraba (profit-sharing)Дарсга ўтиш - Исломий молияمرابحة
Муробаҳа
Таннарх ва устамаси очиқ айтиладиган савдо. Банкда: банк товарни сотиб олади ва мижозга муддатли тўловга сотади.
ru: Мурабаха · en: Murabaha (cost-plus sale)Дарсга ўтиш - Исломий молияمشاركة
Мушорака
Шериклик: ҳар бир томон сармоя қўшади, фойда келишилган улушда, зарар эса сармоя улушига қараб бўлинади.
ru: Мушарака (партнёрство) · en: Musharaka (partnership)Дарсга ўтиш - Молиявий саводхонлик
Насия савдо
Товарни нарх ва муддат олдиндан келишилган ҳолда бўлиб-бўлиб тўлаш шарти билан сотиб олиш.
ru: Продажа в рассрочку · en: Installment saleДарсга ўтиш - Исломий молияنصاب
Нисоб
Закот фарз бўладиган энг кам бойлик миқдори. Олтин (85 г) ёки кумуш (595 г) қиймати билан ўлчанади; ҳар йили эълон қилинади.
ru: Нисаб · en: NisabДарсга ўтиш - Исломий молияأمانة
Омонат
Ишониб топширилган нарса. Исломда мол-мулк инсонга берилган омонат сифатида қаралади.
ru: Аманат (доверенное) · en: Amanah (trust)Дарсга ўтиш - Исломий молияربا
Риба
Қарз ёки айирбошлашда шарт қилинган ортиқча. Исломда қатъий тақиқланган; замонавий кўриниши — қарз устидан олинадиган фоиз.
ru: Риба (ростовщический процент) · en: Riba (usury, interest)Дарсга ўтиш - Исломий молияصدقة
Садақа
Аллоҳ розилиги учун ихтиёрий бериладиган эҳсон. Миқдори ва вақти чекланмаган.
ru: Садака (милостыня) · en: Sadaqa (voluntary charity) - Молиявий саводхонлик
Соф даромад
Солиқ ва мажбурий тўловлардан кейин қўлингизга тегадиган пул.
ru: Чистый доход · en: Net income - Исломий молияصكوك
Сукук
Исломий молиявий сертификат: эгаси қарзга эмас, реал актив ёки лойиҳадаги улушга эгалик қилади.
ru: Сукук · en: Sukuk (Islamic certificates) - Исломий молияتكافل
Такафул
Исломий суғурта: иштирокчилар умумий фондга ҳисса қўшиб, бир-бирини ўзаро қўллаб-қувватлайди.
ru: Такафул · en: Takaful (Islamic insurance) - Молиявий саводхонлик
Фавқулодда фонд
Кутилмаган ҳолатлар учун ажратилган, камида 3–6 ойлик зарурий харажатга тенг пул.
ru: Резервный фонд · en: Emergency fundДарсга ўтиш - Исломий молияفتوى
Фатво
Малакали олим томонидан берилган шарий ҳукм ёки жавоб. Пул Илми фатво бермайди.
ru: Фетва · en: Fatwa - Молиявий саводхонлик
Фишинг
Сохта ҳавола, хабар ёки қўнғироқ орқали карта маълумотлари ва СМС-кодларни ўғирлаш усули.
ru: Фишинг · en: PhishingДарсга ўтиш - Молиявий саводхонлик
Фоиз ставкаси
Қарз ёки омонат суммасига йиллик қанча фоиз қўшилишини билдирувчи кўрсаткич.
ru: Процентная ставка · en: Interest rateДарсга ўтиш - Исломий молияحول
Ҳавл
Нисобга етган мол-мулк устидан бир қамарий йил ўтиши — закот фарз бўлишининг шарти.
ru: Хауль (истечение года) · en: Hawl (one lunar year)Дарсга ўтиш - Исломий молияحلال
Ҳалол
Шариатда рухсат этилган нарса ёки иш.
ru: Халяль (дозволенное) · en: Halal (permissible)Дарсга ўтиш - Исломий молияحرام
Ҳаром
Шариатда қатъий тақиқланган нарса ёки иш.
ru: Харам (запретное) · en: Haram (prohibited)