Майсир
Қимор ва таваккалчиликка асосланган битимлар.
Асосий 3 фикр
- Майсир — пул тикиб, тасодиф орқали бировнинг йўқотиши ҳисобига ютиш; Исломда у ҳаром.
- Лотерея, спорт тикишлари, казино ва пулли «омад қутилари» — майсирнинг бугунги кўринишлари.
- Бизнес хавфи маҳсулот ва хизмат яратади, майсир эса пулни бир чўнтакдан бошқасига ўтказади.
“Бир марта тиксанг, минг баробар ютасан” — бундай рекламаларни телефонда тез-тез кўрамиз. Исломда тасодифга тикиб, бировнинг йўқотиши ҳисобига пул ютиш майсир, яъни қимор дейилади ва у ҳаром. Бу дарсда майсир нима эканини ва уни оддий бизнес хавфидан қандай ажратишни кўриб чиқамиз.
Майсир нима?
“Майсир” арабча сўз бўлиб, “осон топилган нарса” маъносига яқин — меҳнатсиз, осонликча бойлик. Шариатда у — иштирокчилар пул тикиб, натижа тасодифга боғлиқ бўлган ва бири ютса, бошқаси ютқазадиган ўйин ёки келишув.
Қуръонда майсир аниқ қораланган. Моида сураси, 90-оят мазмуни: маст қилувчи ичимлик, қимор, бутлар ва фол ўқлари шайтон ишидан бўлган ифлос нарсадир, ундан четланинг — шоядки нажот топсангиз.
Майсирнинг белгилари
Бирор нарса майсир бўлиши учун одатда қуйидаги белгилар бирга келади:
- Пул ёки мол тикилади. Иштирокчи қатнашиш учун тўлайди.
- Натижа тасодифга боғлиқ. Меҳнат, маҳсулот ёки хизмат эмас, омад ҳал қилади.
- Бири ютади, бошқаси ютқазади. Ютуқ ютқазганларнинг пулидан шаклланади.
Бугунги кўринишлари
- Лотерея. Кўп одам билет сотиб олади, ютуқ озчиликка шу пуллардан берилади.
- Спорт тикишлари (букмекерлик). Ўйин натижасига пул тикиш.
- Казино ва онлайн казино. Рулетка, карта ўйинлари, “слот” иловалари.
- Пулли “омадли қути” ва ўйин ичидаги тасодифий совғалар. Тўлайсиз, нима тушиши номаълум.
- Дўстлар орасида гаров. “Ким ютса, ютқазган 1 000 000 сўм беради.”
Бизнес хавфи ва майсир — фарқи нимада?
“Бизнесда ҳам хавф бор-ку, у ҳам қиморми?” деган савол туғилиши табиий. Жавоб — йўқ. Фарқи катта:
| Бизнес хавфи | Майсир | |
|---|---|---|
| Нима бўлади | Маҳсулот ёки хизмат яратилади | Ҳеч нарса яратилмайди |
| Фойда манбаи | Меҳнат, савдо, қадрият | Бошқаларнинг ютқазган пули |
| Хавф | Ишнинг табиий натижаси | Атайлаб яратилган тасодиф |
| Жамиятга таъсири | Иш ўрни, маҳсулот | Қарз, оилавий муаммолар |
Карим ака дўконига мол олиб келади — сотилмай қолиши мумкин. Бу хавф, лекин у харидорга фойдали маҳсулот етказади. Лотерея билетида эса ҳеч нарса яратилмайди: кимнингдир ютуғи — бошқаларнинг йўқотиши.
Ҳаётий мисол
Мадина талаба, стипендияси кам. Курсдоши унга спорт тикиш иловасини кўрсатади: “Мен кеча 100 000 сўм тикиб, 400 000 сўм ютдим!”
Мадина ҳисоблайди: агар у ҳар ҳафта 100 000 сўм тикса, бир ойда 400 000 сўм сарфлайди. Бундай иловалар одатда тикувчилар умумий ҳисобда ютқазиши ҳисобига ишлайди. Курсдоши ютган кунини айтади, ютқазган кунларини эмас.
Мадина ўша 400 000 сўмни ҳар ой жамғармага қўйишга ва бўш вақтида репетиторлик қилиб қўшимча даромад топишга қарор қилади. Бу — меҳнат билан, ҳалол йўл билан топилган пул.
Хулоса
- Майсир — пул тикиб, тасодиф орқали бировнинг йўқотиши ҳисобига ютиш.
- Лотерея, спорт тикишлари, казино ва пулли “омад қутилари” — майсирнинг бугунги кўринишлари.
- Бизнес хавфи қадрият яратади, майсир эса фақат пулни бир чўнтакдан бошқасига ўтказади.
- Шубҳали таклиф бўйича имом ёки fatvo.uz дан сўранг.
Ўзингизни текширинг
3 та савол. Жавобдан кейин дарҳол изоҳ чиқади, натижа ҳеч қаерга ёзилмайди.
1.Мадинанинг курсдоши: «Кеча 100 000 сўм тикиб, 400 000 сўм ютдим!» дейди. Дарсга кўра бу гапда нима кўринмай қолган?
2.Бир йигит нон дўкони очмоқчи, лекин даромад бўлиши аниқ эмас. Дўсти «бу ҳам қимор-ку» дейди. Дарсга кўра қайси жавоб тўғри?
3.Телефондаги ўйинда пулга «омадли қути» сотилади, ичидан нима тушиши номаълум. Дарсга кўра бу нима?
Бугун қилинг
Телефонингизни майсир белгиларига текширинг
Билим амалда мустаҳкамланади: бунга 15 дақиқа кифоя.