Qarzdan chiqish yo‘llari

Qarz — og‘ir yuk, lekin undan chiqish mumkin. Buning uchun mo‘jiza emas, aniq reja va sabr kerak. Bu darsda qarzlarni qanday tartibga solish va ularni birin-ketin yopish yo‘llarini ko‘rib chiqamiz.

1-qadam: barcha qarzlarni yozib chiqing

Ko‘p odam qancha qarzi borligini aniq bilmaydi. Shuning uchun birinchi ish — hamma qarzlarni bitta ro‘yxatga yozish: bank krediti, nasiyaga olingan telefon, kredit karta, do‘stlardan olingan pul.

Har bir qarz uchun to‘rtta narsani yozing:

• kimga qarzdorsiz;
• qancha qoldi (qoldiq);
• oylik to‘lov qancha;
• qarz qanchaga tushyapti (foiz yoki ustama, kechikish uchun jarimalar).

Ro‘yxat qo‘rqinchli ko‘rinishi mumkin. Lekin ko‘zga ko‘rinmagan muammoni hal qilib bo‘lmaydi.

2-qadam: yangi qarzni to‘xtating

Teshik chelakka suv quyish foydasiz. Qarzdan chiqayotganda yangi qarz olmang: yangi nasiya, yangi kredit, “hozircha qarzga olib turaman” — barchasini to‘xtating.

3-qadam: kichik zaxira yig‘ing

Bu g‘alati tuyulishi mumkin: qarz bo‘la turib nega pul yig‘ish kerak? Sababi oddiy. Telefon buzilsa yoki kasal bo‘lsangiz, zaxira bo‘lmasa yana qarz olasiz. Shuning uchun avval kichik favqulodda zaxira yig‘ing — masalan, bir oylik eng zarur xarajatlar miqdorida. Katta zaxirani keyinroq, qarzlar yopilgach to‘ldirasiz.

4-qadam: to‘lash tartibini tanlang

Barcha qarzlar bo‘yicha eng kam majburiy to‘lovni vaqtida to‘lang. Ortib qolgan pulni esa bitta qarzga yo‘naltiring. Qaysi qarzdan boshlash — ikki usul bor:

Qor to‘pi: eng kichik qarzni yopasiz, bo‘shagan pulni keyingisiga qo‘shasiz. To‘lov xuddi qor to‘pi kabi kattalashib boradi.

Ko‘chki: avval eng qimmat qarzni yopasiz. Bu matematik jihatdan foydaliroq, lekin birinchi natija kechroq ko‘rinadi.

Ikkalasi ham ishlaydi. Eng yaxshi usul — siz oxirigacha amal qiladigan usul.

To‘lay olmasangiz — oldindan gaplashing

To‘lovni o‘tkazib yuborishdan oldin qarz beruvchi bilan gaplashing. Bank bo‘lsa, filialga boring yoki rasmiy raqamiga qo‘ng‘iroq qiling. Ba’zan muddatni uzaytirish yoki to‘lov jadvalini o‘zgartirish mumkin bo‘ladi. Jim yurish esa jarima, kechikish va yomon kredit tarixiga olib keladi.

Hayotiy misol

Aziz oyiga 8 000 000 so‘m oladi. Uning uchta qarzi bor:

Savatlar qoidasi bo‘yicha Aziz daromadining 30% ini — 2 400 000 so‘mni qarzlarga ajratadi. Majburiy to‘lovlar jami 2 100 000 so‘m. Qolgan 300 000 so‘mni u “qor to‘pi” usulida akasidan olgan qarzga qo‘shadi. Endi bu qarzga oyiga 800 000 so‘m ketadi va u ikki oyda yopiladi. Shundan so‘ng bo‘shagan 800 000 so‘m telefon qarziga qo‘shiladi. Har bir yopilgan qarz Azizga kuch beradi.

• 10%Kelajak (jamg‘arma)
• 30%Qarzlarni yopish
• 60%Yashash xarajatlari

Xorijdagilar uchun — Koreya

Koreyada ishlab, uydagi qarzni yopayotgan bo‘lsangiz, qarz to‘lovi uchun yuboriladigan pulni oilaga yuboriladigan puldan alohida rejalashtiring. Kimga, qaysi qarz uchun va qancha yuborganingizni yozib boring. Shunda qarz qancha qolgani doim aniq bo‘ladi.

Xulosa

• Avval barcha qarzlarni yozib chiqing va yangi qarz olishni to‘xtating.
• Kichik zaxira yig‘ing — u sizni yangi qarzdan saqlaydi.
• “Qor to‘pi” yoki “ko‘chki” usulini tanlang va unga oxirigacha amal qiling.
• To‘lay olmasangiz, muddat o‘tishidan oldin qarz beruvchi bilan gaplashing.