Yaxshi va yomon qarz

Ko‘pchilik “qarz olmaslik kerak” deb o‘ylaydi. Aslida esa muammo qarzning o‘zida emas, u nima maqsadda olinayotganida. Bu darsda yaxshi va yomon qarzni qanday farqlashni ko‘rib chiqamiz.

Yomon qarz nima?

Yomon qarz — qiymati pasayadigan yoki sizga daromad keltirmaydigan narsalar uchun olingan qarz.

Masalan:

• yangi telefonni kreditga yoki nasiyaga olish;
• qimmat kiyim yoki brend buyumlar;
• dabdabali to‘y yoki marosim;
• dam olish uchun kredit yoki nasiya olish.

Bunday qarz sizga pul olib kelmaydi. Aksincha, har oy daromadingizning bir qismini olib ketadi.

Yaxshi qarz nima?

Yaxshi qarz esa kelajakda daromadingizni oshiradigan yoki qiymatini saqlab qoladigan narsaga xizmat qiladi.

Masalan:

• kasb yoki ta’lim uchun investitsiya;
• biznesni rivojlantirish;
• daromad keltiradigan aktiv sotib olish.

Farqini solishtiramiz

Hayotiy misol

Karim aka va uning qo‘shnisi bir vaqtda qarz olishdi.

Qo‘shnisi to‘yni “odamlardan qolishmasin” deb dabdabali o‘tkazish uchun qarz oldi. To‘y bir kunda o‘tdi, qarz to‘lovi esa keyingi ikki yil davomida har oy oilaning byudjetidan ketdi.

Karim aka esa do‘koniga yangi muzlatgich-vitrina olish uchun qarz oldi. Lekin oldin hisoblab ko‘rdi: vitrina qancha qo‘shimcha savdo keltiradi, to‘lovni qaysi tushumdan qiladi, savdo sust kelsa nima bo‘ladi. Faqat hisob-kitob chiqqandan keyingina qaror qildi.

Ikkalasi ham qarz oldi. Lekin biri kelajakdagi daromadini bugungi xohishga sarfladi, ikkinchisi esa daromad manbaiga sarmoya kiritdi.

Qarz olishdan oldin 3 savol

Agar uchta savoldan birortasiga ham ishonch bilan “ha” deya olmasangiz — to‘xtang va qayta o‘ylang.

Xulosa

• Qarzning o‘zi har doim ham yomon emas — maqsadi muhim.
• Yomon qarz qiymati tushadigan narsaga olinadi va har oy daromadni yeydi.
• Yaxshi qarz daromadni oshiradi, lekin u ham reja va hisob-kitob talab qiladi.
• Qarz olishdan oldin 3 savolni bering.

Noto‘g‘ri maqsad uchun olingan qarz insonning kelajakdagi daromadini bugunning xohishlari evaziga sarflab yuboradi.